Start : Bestuur : Lidmaatschap : Jaarboek : Ledenbericht : Contact : Lustrumboek : Links : Nieuws
Lezingen en excursies : Cursussen en workshops : Die Haghe Prijs : Lustrum 2015

Lezingen en excursies

Zomerexcursie 2018 naar Zeeland

Aankoop Op de schitterende laatste zaterdagmorgen van juni vertrok onze bus stipt op tijd met aan boord een kleine 40 leden van Die Haghe, richting Zierikzee voor de jaarlijkse zomerexcursie. Onze chauffeur kende gelukkig alle (sluip) routes op zijn duimpje, want het bleek dat wij niet de enigen waren die het plan hadden opgevat om richting Zeeland te rijden.

Tijdens deze rit langs zeer rustige maar smalle binnenwegen was er (spontaan) uitgebreid commentaar van ons lid Frans Beekman, die vele jaren aardrijkskunde heeft gedoceerd aan de Rijksscholengemeenschap te Zierikzee. Hij vertelde met veel gevoel voor humor allerlei anekdotes over het leven daar in een periode toen Schouwen-Duiveland heel wat minder bereikbaar was dan tegenwoordig.

Het eerste doel was een bezoek aan het Watersnoodmuseum te Ouwerkerk, waar wij, na de prima koffie met uiteraard een Zeeuwse bolus, uitgebreid en zeer bevlogen door Ria Geluk werden geïnformeerd over de ramp in 1953 die zij als kind zelf heeft meegemaakt.

Zij stelde de lastige vraag wat wij als bezoekers zouden doen in geval er in zo`n nacht aan de deur zou worden gewaarschuwd dat het water de polder in kwam. Daarbij wel in aanmerking nemend dat er in die tijd, zo vroeg in de morgen , geen enkele verdere informatie was behalve misschien via een enkele radioamateur.

Het was voor velen van ons een verrassing te horen dat meer dan de helft van de 1836 slachtoffers niet uit Zeeland kwam maar uit plaatsen in Zuid-Holland en Brabant kwam, hetgeen overigens niets afdoet aan de verschrikkingen van deze catastrofe.

Na het overhandigen van een bos bloemen aan mevrouw Geluk en het zien van oude Polygoon journaalbeelden was er gelegenheid om het museum te bezoeken. In de caissons wordt deze ramp in beeld gebracht en daarnaast is er ook aandacht voor de wijze waarop nu het waterbeheer in Nederland en andere delen van de wereld is geregeld. Bijzonder indrukwekkend is de onafgebroken projectie van de namen van alle slachtoffers op de muur in een lege caisson ruimte. Je werd er stil van.

Na een uitstekende lunch in Grand-café de Werf met een prachtig zicht op de Zuidhavenpoort werd het tijd voor de rondwandeling door het centrum van Zierikzee.

Onze twee gidsen namen ons mee op een reis door de tijd langs de vele monumenten die Zierikzee rijk is, met veel aandacht voor allerlei details die je mist als `gewone` bezoeker. De rondleiding eindigde bij `de Dikke Toren` waar een kleine tentoonstelling was ingericht over de vorsten, vorstinnen en beroemdheden die Zierikzee in de loop der tijden hebben bezocht.

In de buurt waren gelukkig voldoende terrassen om nog een glaasje te nuttigen voordat er werd teruggereden. Chauffeur Frans wist het zo te regelen dat wij ook weer stipt op tijd bij Den Haag Centraal aankwamen.

De zomerexcursie zal ook in 2019 weer op het programma staan, waarheen staat nog te bezien.

Plekken van bezinning Russisch-orthodoxe kerk



Artikel van Kitty Bos in 't Lopend vuurtje - krant voor Duinoord' nr. 204 september 2016
Verslag excursie Russisch orthodoxe kerk, mei 2016

Verborgen, haast een beetje verloren, ligt sinds 1937 de kleine kerk van de Heilige Maria Magdalena van de Russisch-orthodoxe gemeenschap aan de Obrechtstraat 9 tussen de ernaast gelegen hogere en van buitenaf schijnbaar imposantere panden. Maar als de kerk zijn geschiedenis en inventaris aan ons prijsgeeft, toont zij haar intieme grootsheid.

De zeer bijzondere inventaris vindt zijn oorsprong in het huwelijk tussen Willem II en Anna Paulowna in 1816. De Russische Grootvorstin bleef ook na haar huwelijk met Willem II trouw aan haar religie. Om die reden bestond haar bruidsschat onder meer uit de inrichting van een Russisch- orthodoxe kapel. Allerlei religieuze objecten zijn 200 jaar geleden uit Sint-Petersburg naar Nederland gekomen; vele zijn nog altijd in de kerk aanwezig. Anna Paulowna zorgde ervoor dat in al haar paleizen in Nederland en België een ruimte werd ingericht als kapel. Na de dood van haar dochter Prinses Sophie, Groothertogin van Saksen Weimar, in 1897 bleef de inventaris van de kapel van haar moeder Anna Paulowna behouden. In 1938 kwam deze kerkschat na verschillende omzwervingen terecht in de Obrechtstraat in een bestaande catechisatiezaal, die sindsdien voor de Russisch-orthodoxe eredienst wordt gebruikt.

Nicolaas W. Conijn, onze rondleider en tevens initiatiefnemer van de recente restauratie van Anna Pawlowna’s inventaris, toont ons het schitterende heilige vaatwerk van puur goud, waarvan verboden is dat vrouwenhanden het aanraken. Zo is er de gouden kelk met beschilderingen van email, de discos voor de prophora (het brood) met de asterix, die eroverheen geplaatst wordt en de lans (het mes). Ook aanwezig zijn de rijk gedecoreerde garderobe voor de priester, zoals kazuifel en stola. Er hangen diverse Russisch-orthodoxe kaarsenhouders, de lampada’s. De originele kerkstoel van Anna Paulowna met haar oorspronkelijke bekleding bevindt zich eveneens in de kerk.

De indeling van de kerk heeft een symbolische betekenis. Zo staat de hal voor het verleden, het middenschip voor het heden, waarachter het hiernamaals schuilt gaat achter de iconostase, de wand of het scherm met iconen, waarmee de altaarruimte wordt gescheiden van het middenschip. Het altaar uit de Russisch-orthodoxe kerk in de Obrechtstraat is een veldaltaar, dat meeging bij veldslagen en is om die reden - evenals de iconostase - opvouwbaar. De iconostase is in een Italiaanse stijl beschilderd met iconen. Iconen zijn afbeeldingen van mensen, die dienen als inspiratiebron. Zij worden niet beschilderend vanuit het oogpunt van verering. De kerkdienst, die elke zondag wordt bijgewoond door zo’n 45 – 60 mensen, stelt zich onder meer tot doel alle zintuigen aan te spreken. Het koor is er voor het gehoor, de kaarsen voor het licht, dat een belangrijke rol heeft in de Russisch-orthodoxe kerk. Het brood en de wijn staan voor de smaak. Hier laat zich gemakkelijk de vergelijking maken met de rooms-katholieke eucharistieviering, waar brood en wijn het lichaam en bloed van Christus vertegenwoordigen. Er zijn enkele zitplaatsen, maar de kerkdienst wordt staande gehouden. Na de dood van Willem II leefde Anna Paulowna teruggetrokken in haar drie Haagse paleizen: Sorghvliet, het huidige Catshuis, Buitenrust en Rustenburg. In 1865 vond op Rustenburg de begrafenis- ceremonie plaats en begaf zich de - uitsluitend uit mannen bestaande - begrafenisstoet naar haar laatste rustplaats in Delft.

In de periode van de Koude Oorlog was de relatie met de ambassade moeizaam; er bestond het nodige wantrouwen tussen Kerk en Staat. De Russisch-orthodoxe kerkgangers voelden zich niet vrij in hun kerkgang. De kerk leidde een kwijnend bestaan, het bezit van Anna Paulowna verkeerde in een droe- vige staat van onderhoud. Allerlei objecten lagen versnipperd op diverse locaties in ondermeer Amsterdam en Groningen.

Door de inspanningen van onder meer onze rondleider Claas Conijn is alles geïnventariseerd, gerestaureerd en op locatie teruggebracht. Het behoort nu tot een beschermde verzameling, die Nederland niet meer mag verlaten. De band tussen Nederland en Rusland, als het aankomt op de Romanovs en de Oranjes, is hecht en naast de talrijke geschilderde iconen hangt in de kerkzaal ook prominent een staatsieportret van Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima. Anders dan in de meeste Nederlandse kerkdiensten wordt in de Russisch-orthodoxe kerkdienst altijd gebeden voor de Nederlandse Koning en Koningin.

Na elke zondagse kerkdienst is het, vanuit de Russische gastvrijheid, traditie om gezamenlijk te eten. Ook wij worden uitgenodigd om via de achter de kerk gelegen tuinen ons te begeven naar de kerkzaal in het aangrenzende pand in de Sweelinckstraat, waar wij delen in de gastvrijheid met koffie en gebak.

Kitty Bos

De Russisch-orthodoxe kerkdiensten zijn vrij toegankelijk en worden wekelijks gehouden op zondagmorgen tussen 10.30 en 12.30 uur. Meer informatie op www.rus-kerkdenhaag.nl. In het Haags Historisch Museum is voor € 10 het boekje te koop: Russische Schat in den Haag.

 

De meest recente informatie vindt u in de laatste editie van het Ledenbericht op deze website onder "Ledenbericht"

   

U kunt een e-mailbericht met vragen of opmerkingen over deze website verzenden aan diehaghe@haagsegeschiedenis.nl